Filos Ter voorbereiding

Agenda & Voorbereiding

Hier kun je iedere maand de nodige informatie vinden ter voorbereiding van Filos.

De slaapwandelaars

De Slaapwandelaars van Hermann Broch bevat een cultuurkritiek. Om die kritiek kracht bij te zetten gebruikt hij de metafoor van het slaapwandelen. In de roman staat het verval van waarden centraal. De roman bestaat uit drie delen, met drie verschillende waarden-systemen: de conservatief romantische waarden, de anarchistische (er zijn geen vaste waarden te vinden) en de zakelijke / pragmatische waarden (dat wat in mijn voordeel werkt is waar/goed). Volgens Broch zijn alle deze drie systemen een vorm van slaapwandelen.
Naast deze drie zijn er waarschijnlijk nog wel meer waardesystemen te onderscheiden. Kunnen dergelijke systemen naast elkaar bestaan? Wat als één waardesysteem dominant wordt? Is het ene systeem beter dan het andere, of zijn ze aan elkaar gelijkwaardig?
In het artikel staan een aantal problemen genoemd van waardeverval, waaronder de volgende interessante thematiek: "De mens wiens wereld is verkleind tot een specifiek deelwaardensysteem, zoals het economische, mist een brede blik en raakt onverschillig voor alles wat zich buiten zijn eigen deelsysteem bevindt: ‘Hoe kleiner (…) het systeem wordt, des te geringer zijn ethische reikwijdte, des te geringer zijn ethische wil, des te afgestompter en onverschilliger tegenover het kwaad’"
Volgens Broch is er sprake van slaapwandelen omdat er geleefd zou worden met een verminderd bewustzijnsniveau. En in hoeverre ben je in staat om je eigen leven en waardesystemen te doorzien?
Hoewel het wellicht onmogelijk is om een waardesysteem te waarderen of te onderbouwen, leven zonder een dergelijk systeem is nog minder te waarderen. De diagnose van de roman heeft geen goede prognose: de mens is de weg kwijt in de wereld.

Als inleiding wil ik graag de volgende teksten gebruiken:
De moderne mens als slaapwandelaar door Jeroen Vanheste uit Wijsgerig Perspectief 4/2021
Slaapwandelaars in het avondland door Jeroen Vanheste uit Civis Mundi digitaal #8
Aanvullend: gastcollege: de avantgardistische cultuurpessimist
Mocht je tijd over hebben: Pekelharing over Arendt en Broch in Krisis

Agenda

12 december 2022
(On)recht en strafrecht
Artikelen:
P. van der Kruijs: De wreedheid van vergelding
M. Becker: Recht en ethiek uit Filosofie - Tijdschrift: jrg. 27 nr. 5: Rechtspraak en ethiek
H. Kaptein: Strafrechtspleging en professionele moraal uit Filosofie - Tijdschrift: jrg. 27 nr. 5: Rechtspraak en ethiek
Filosofie - Tijdschrift

9 januari 2023
Slaapwandelaars
Artikel: De moderne mens als slaapwandelaar (Wijsgerig Perspectief 4/2021)

13 februari 2023
Robotica en Ethiek
Artikel: De ethiek van zelfrijdende auto's
Over robots in de zorg

We plaatsen cookies, zo min mogelijk en geanonimiseerd.

Aristeia maakt dit mogelijk